Nieuwsbrief
Stadspark op kasteelterrein
Tijdens de raadsvergadering van 10 november jl. heeft de gemeenteraad besloten het kasteelterrein te bestemmen als stadspark.
Bij de sloop van het kasteel in 1888 is alleen een kasteeltoren bewaard gebleven. Deze staat in het midden van een gebied dat is onder te verdelen in vier kwadranten.
Het college is opdracht gegeven op korte termijn archeologisch onderzoek te doen rond het voormalige Groene Kruisgebouw in het gebied, en onderzoek te doen naar de subsidiemogelijkheden voor onder meer het op passende wijze zichtbaar maken van de kasteelcontouren. Om het Groene Kruisgebouw te behouden is het college gevraagd de meerwaarde ervan voor het stadspark aan te tonen.
De raad heeft het college gevraagd om een ruimtelijk plan voor het gebied, en om kostendragers te vinden door woningbouw en maatschappelijke voorzieningen in het kwadrant van 't Slot , of in het verlengde daarvan in de schoolzone te situeren.
De twee kwadranten aan de Kasteellaan zijn al in eigendom van de gemeente. De gemeenteraad wil dat in dat gebied in maart 2014 het eerste deel van het stadspark wordt geopend. De 'kasteelstrook' in het kwadrant dat in privébezit is, wordt op korte en middellange termijn niet bij de inrichting betrokken.
De gemeenteraad heeft gevraagd medio mei 2012 een voorstel te ontvangen. (Bron: www.ijsselstein.nl)
Gezamelijke bijdrage van de politieke partijen
Vanavond spreek ik niet (alleen) namens de werkgroep Kaders Kasteelterrein, maar namens alle politieke partijen die in de gemeenteraad van IJsselstein zijn vertegenwoordigd. Het cluster Ruimte biedt de gemeenteraad vanavond immers unaniem het raadsvoorstel Kaders Kasteelterrein aan. De eerdere bestuursopdracht is hier voor een belangrijk deel in opgenomen.
Vanavond vindt een historische begrotingsraad plaats. Waar politieke partijen ieder vanuit hun eigen achtergrond tegen de Begroting van 2012 aankijken, vinden alle politieke partijen elkaar vanavond, wanneer het gaat om ons gezamenlijk cultureel erfgoed: het kasteel IJsselstein. Het cluster Ruimte heeft een werkgroep geformeerd waarin een breed politiek spectrum vertegenwoordigd is. De werkgroep bestaat uit: Peter Bekker, Hans Lappee, Cor Lemstra, Jos de Wit en mijzelf. Zoals het een werkgroep betaamd zijn wij dan ook aan het werk gegaan.
Alle partijen spreken over het kasteelterrein in hun programma’s. De SP schrijft: zoals het er nu bijligt, is het nutteloos en ongewenst. De PvdA wil op korte termijn een adequate opwaardering van het terrein. D66 spreekt van een cosmetische opknapbeurt. CDA vraagt aandacht voor ruimtelijke kwaliteit. GroenLinks wil de historie als vestingstad meer zichtbaar maken. De VVD staat voor een kasteeltuin waarin de verborgen historie van de stad weer zichtbaar wordt. De ChristenUnie schrijft dat ontmoeting, cultuurhistorie, vrij toegankelijk en laagdrempelig, kernwoorden zijn voor het gebied aan de Kasteellaan. De portefeuillehouder heeft aangegeven vooral te hechten aan een voorstel dat breed wordt gedragen.
Vooreerst de werkgroep. Peter Bekker, Jos de Wit, Cor Lemstra, Hans Lappee en ik ontmoette elkaar in dit verband op 26 mei op het kasteelterrein. We hebben letterlijk stappen gezet, bomen gevoeld, muren bekeken, hoe liggen de grenzen nu werkelijk. We hebben gefantaseerd over ridders die slotgrachten trotseren, hoe het zou zijn om er in de tuin te zitten van je huis, hoe het zou zijn om in de achtertuin van het Groene kruisgebouw opgesloten te zitten omdat je een besmettelijke ziekte hebt, hoe het zou zijn om op het terras van een restaurant te zitten, om in de kelders van het kasteel te lopen of om er portretten van kasteelbewoners te bekijken.
We hebben bedacht hoe het er zou uit zien, zonder bomen, met bomen, bomen op een andere plaats, met water, paadjes, met blootgelegde funderingen, heruitgegraven grachten. Maar ook hoe het zou zijn als er appartementen zouden verrijzen, hoe het was geweest als dáár het stadhuis had gestaan. Alle fantasieën hebben we er besproken. Vervolgens hebben we elkaar aangekeken en elkaar gemeten hoe we zelf in het dossier staan. Dat hebben we ter kennisname van elkaar aangenomen en vanuit die gedachte zijn we in drie niveaus aan het werk gegaan. En dat brengt mij op het proces:
- Dossiers lezen.
- Interviews houden. Deze waren zeer inspirerend.
- Afpellen tot overblijft wat er wel mogelijk is.
Wat we op het terrein hebben gefantaseerd. Het staat in vele politieke dossiers en nota’s ook al beschreven. Nog nooit hebben de vele plannen echter geleid tot een raadsbesluit dat tot uitvoer is gebracht. Ieder plan kon wel weer met een ander plan worden weerlegd. En zo kon het vijftien jaar duren waarin er geen doorslaggevende beslissingen over het terrein werden genomen. Eerlijk is eerlijk: We hebben het terrein natuurlijk wel gebruikt als parkeerterrein en daarover in de raad afgesproken, wanneer die bestemming niet meer nodig is, het kasteelterrein aan te pakken. Dat moment voorzitter breekt binnen enkele maanden aan. Maar dan? Woningbouw. Een buurthuis in het Groene kruisgebouw?
Eerst heeft de werkgroep vastgesteld over welk gebied we het precies hebben en met welk doel. Daarbij hebben we vastgesteld dat de kasteeltoren een centrale plaats inneemt in het gebied. We hebben ons daarom georiënteerd op de vier kwadranten rond de toren en heel simpel vastgesteld, dat wanneer we nu wat willen doen, dat alleen kan gaan over de twee kwadranten die in gemeentebezit zijn. Daarom hebben we de kaders opgezet in korte termijn, middellange termijn en lange termijn acties. Vanuit dat perspectief hebben we gekeken wat IJsselstein heeft uitgesproken met het verwoorden van haar toekomstvisie. We hebben gekeken naar doelstellingen die we beoogden met het verbeteren van de binnenstad. Alles wat het politiek eerder niet heeft gehaald, hebben we niet nog eens willen bespreken. We hebben wel naar de redenen gekeken die uitgesproken zijn voor het tegenhouden van eerdere plannen.
Niet in de laatste plaats hebben we geluisterd naar betrokkenen en betrokken organisaties. Ik spreek hier dan ook onze dank uit naar de families die in het gebied wonen en ons gastvrij hebben ontvangen of betrokkenen die ons tijdens een serie zaterdagochtendgesprekken te woord hebben willen staan: Sloteigenaar ABB, de Historische Kring IJsselstein, Bert-Bart-en-Wim, dhr. Piet Broeders, lokale architecten en stichting De Aanzet hebben vlammende betogen gehouden om de werkgroep een denkrichting mee te geven. Bovendien hebben we dankbaar gebruik gemaakt van de sprekers op de thema-avond die het afdelingsbestuur van de VVD organiseerde.
De werkgroep heeft gerespecteerd dat één van de kwadranten particulier eigendom is en dat de bewoners ervan niet zitten te wachten op passerende bootjes in de achtertuin. We hebben gesproken met de eigenaar van ’t Slotgebouw en geconstateerd dat er mogelijkheden zijn om gronden te ruilen, gronden te bestemmen, om er een overgang te creëren tussen parksfeer en woonomgeving. We hebben organisaties gesproken die zich voor de sloop van het Groene kruisgebouw en historische beleving en mensen die zich juist inzetten voor het behoud van het Groene kruisgebouw. Over twee punten zijn we het allemaal eens.
- Het gebied heeft een cultuurhistorische waarde.
- De gedachte wordt breed gedragen om het gebied in meer of mindere mate te bestemmen als kasteeltuin.
Dat besluit nemen we vanavond. Is dat nu zo moeilijk? Nee. Op zich niet. Maar het cluster Ruimte wil graag een stap verder gaan. Wanneer twee kwadranten aan de Kasteellaan worden bestemd als stadspark, waarin de cultuurhistorie van het gebied uitgangspunt is, betekent dit wat voor de inrichting van de omgeving. Voor het particuliere gebied betekent dit, dat dit groene omgeving blijft. Voor het Slotkwadrant betekent dit een nieuwe inrichting. Het college zal met de eigenaar in overleg moeten, hoe dit gebied te bestemmen. Of dit wordt ingevuld door vanuit dit gebied toezicht te houden op het stadspark, een plintfunctie te geven, een deel te ruilen met het gymzaal of Fatimagebied of een functie krijgt voor parkwonen? De gemeenteraad ziet een ruimtelijk plan met belangstelling tegemoet.
Neemt niet weg dat we vanavond het besluit nemen dat er aan de Kasteellaan een stadspark komt. En dat tussen het zorggebied aan Eiteren en het stadspark aan de Kasteellaan een gebied ontwikkeld kan worden dat elkaar versterkt. Een prachtige entree naar onze historische binnenstad. Dit houdt ook in, dat wanneer het Groene kruisgebouw geen meerwaarde biedt voor de beleving van het stadspark in haar historische context, het gebouw mag worden gesloopt.
Op zaterdag 29 maart 2014 viert Nederland dat we 200 jaar geleden onze eerste grondwet kregen. Daarmee was IJsselstein niet langer een Baronie maar werd IJsselstein een gewone gemeente. We zijn er trots op dat één van de drie schrijvers van deze grondwet, Adam van der Duyn van Maasdam, op het kasteel IJsselstein woonde. Het is een mooie stip op de horizon om juist op die datum te laten zien wat de waarde is van lokaal openbaar bestuur. Juist op de locatie van waaruit onze stad IJsselstein, eeuwenlang werd bestuurd en bevochten.
Uitgesproken door Huib Veldhuijsen, raadslid VVD IJsselstein
